.:: بينش ( اشراق )

بيشتر به نظر مي رسد كه دورة نهفتگي به يك پايان غير منتظره همراه با بينش ناگهاني يا اشراق منتهي شود شايد بينش اصطلاح مناسبتري براي اين مفهوم باشد. كه اين مفهوم به توانايي نگرش عميق به يك مسئله تا ساختار علل اصلي آن مسئله مربوط مي شود.

ورتايمر در ( 1945 ) مطرح كرد كه مردم براي حل مسئله تلاش مي كنند. ، مردم دانش خود را از هندسه براي تفكر باز توليدي به كار مي برند. تفكر باز توليدي، شامل توليد و بازسازي استراتژي هاي آموخته شدة حل مسئله، تا حل آن، است. توليد راه حل هاي جديد براي مسئله، تفكر سازنده ( باز توليدي ) ناميده مي شود: تفكر سازنده (باز توليدي) به درك ساختار عميق مسئله نياز دارد.

حل يك چنين مسائلي اغلب با روي دادن بينش ديده مي شود ـ چراغي بالاي سرتان روشن مي شود، انگشتتان را بالا مي آوريد و مي گوييد « آهان » ! در طول خيابان ها سيراكيوس مي دويد در حاليكه لخت هستيد و فرياد مي زنيد ، يافتم، يافتم! و … اگر بينش شما دربارة چيزي روي مي دهد كه هرگز كسي دربارة آن فكر نكرده است، آن وقت اين خلاقيت تاريخي است.

ويزبرگ ( 1986) به رويكرد گشتالتي بينش با عنوان افسانة آهان اشاره كرد. بسياري از پژوهشگران به دنبال راههايي براي توصيف بينش و ارتباط آن با انواع بسيار رايج تر تفكر بودند به طور كلي بينش مذكور، وقتي رخ مي دهد كه ما توجهمان را از يك بعد مسئله به بعد ديگري از آن تغيير دهيم. همان طور كه در بالا ذكر شد، اين حالت مي تواند از طريق تقويت موادي كه عملكرد ضعيفي دارند رخ دهد و يا در نتيجة فراموشي انتخابي صورت گيرد.  فرض كنيد كه شما صفحة شطرنجي داريد و 36 صفحة دومينو كه كاملاً در 2 مربع از صفحة شطرنجي جا مي افتد. بنابراين صفحات دو مينو همة 64 مربع را كاملاً مي‌پوشانند. حالا تصور كنيد كه صفحة شطرنجي با جابجايي 2 مربع در زاويه هاي مخالف ناقص شده باشد. آيا 62 مربع باقيمانده با 31 دو مينو مي تواند پوشانده شود ؟ پاسخ خود را توضيح دهيد.

حل اين مسئله بستگي دارد به نوع بازنمايي كه شما از مسئله ايجاد كرده ايد. احتمالاً شما در تلاش براي پوشاندن صفحة شطرنجي با صفحات دو مينو، تركيب برعكس آن را تصور كرده ايد. (اين بازنمايي است كه توسط مسئله پيشنهاد شده است)

كاپلان و  سيمون (1990) به اين بازنمايي به عنوان « فضاي پوششي مسئله» اشاره كردند. اگر شما استعداد رياضي داشته باشيد، احتمالاً تلاش مي كنيد كه مسئله را از راه رياضي حل كنيد. اين فضاي رياضي مسئله مي شود. اگر شما دنبال تحليل هستيد، فضاي تحليلي مسئله ايجاد مي شود و … در گام اول، مسئله اساسي، يافتن فضاي مفيد و مناسب مسئله است.

كسي كه دنبال حل مسئله است بايد از لابه لاي فضاي مسئله، فضاي ممكن را پيدا كند. در مطالعة صفحة شطرنجي ناقص شده، افراد شروع مي كردند به جستجو براي راه حلي كه شامل پوشاندن مربع ها با دو مينوها مي شد . ( فضاي پوششي مسئله ) راه حلي كه آنها را به هيچ جا نمي رساند. تصادفاً عده اي تلاش مي كردند كه راه حلي بيابند كه مبتني بر اين واقعيت بود كه دو مينوها بايد 2 مربع با رنگهاي مختلف را بپوشانند. اين فضاي قياسي است كه در آن دو مينو بايد هم مربع سفيد و هم مربع سياه را بپوشاند. وقتي شما موفق به فهميدن فضاي مسئله شديد متوجه مي شويد كه اگر 2 تا از مربع هاي سياه جا به جا شدند آن وقت 2 تا مربع سفيد باقي مي ماند كه نمي تواند پوشيده شود.

بنابراين كاپلان و سيمون بحث كردند كه بينش شامل يك چنين فرايندهايي به عنوان ساير اشكال مسئله مي شود؛ و آن جستجويي در فضاي مسئله است. جستجو در يك فضاي نامناسب احتمالاً منجر به يك راه حل نمي شود. يافتن يك بازنمايي صحيح منجر به راه حلي سريع مي شود كه تاثير بينش را برجا مي‌گذارد.

ديگر پژوهشگران حل مسئله بينش گرا را با تفكر روزانه و محدوديت هاي فكر مرتبط دانسته اند