.:: شكستن باز نمايي هاي غلط

يكبار بسته اي پاكت نامه خريدم و برچسب هاي آدرس را روي همة آنها چسباندم. وقتي خواستم نامه ها را داخل هر پاكت بگذارم، فهميدم كه يك لبه پاكت به هم چسبيده است. بنابراين هيچ يك از پاكتها به درد نمي خورد. به خاطر همين مجبور شدم كه با وجود خطر پاره شدن پاكتها لبة پاكتها را جدا كنم تا بالاخره توانستم، نامه هاي تا خورده را داخل پاكتي كه حالا مچاله شده بود قرار دهم. بعد از اين كه نيم جين از نامه ها را به اين شيوه داخل پاكت ها گذاشتم، ناگهان به خود آمده و گفتم : « دارم چه كار مي كنم ؟» بعد شروع كردم هر يك از نامه ها را يك تاي جديد زدم تا همة نامه ها بدون هيچ مشكلي متناسب با اندازة پاكتها شد، نتيجة اين جريان اين است كه مطالعة مهارتهاي حل مسئله در انسان مانع از اين نمي شود كه كارهاي احمقانه انجام ندهد!

در صورتي كه تجربة قبل در 99% مسائل مفيد و مرتبط است، اما بعضي وقتها، تجربه پيشين ما را به اشتباه مي اندازد. خريد از يك فروشگاه بزرگ را در نظر بگيريد اگر نتوانيد به تجربه پيشين خود در محل دقيق نگهداري كالاها اعتماد كنيد م

مكن است خيلي وقتتان را بگيرد. در اين نمونه، تجربة پيشين موقت مرا نسبت به بررسي مشكل سادة گذاشتن نامه در پاكت، كور كرد.

تفكر درون گرايانه يا بينشي، شامل شكستن تصوير نامناسبي است كه مانع ديدن راه حل مي شود. بي توجهي من به ساختار مشكل « گذاشتن نامه در پاكت » دقايقي پيش از نظرتان گذشت، نمونه هايي از تفكر نا مناسب وجود دارد كه صدها بلكه بيشتر از هزاران سال ادامه يافته است. در قرن چهارم پيش از ميلاد مسيح(ع)، ارسطو از 2 نظرية زمين مركزي ( زمين مركز جهان است) و نظريه اي كه دايره را شكلي كامل مي دانست دفاع كرد. بر اين اساس، خورشيد، ماه، ستاره هاي ثابت و سرگردان (سيارات) دور زمين در مداري دايره اي شكل مي چرخيدند. اين ديدگاه تثبيت شد و مانع از اين شد كه ستاره شناسان به مدلهاي ديگري از چگونگي عملكرد جهان فكر كنند. ستاره شناسان همچنان به اين تفكر (نظرية ارسطويي) اصرار مي‌ورزيدند. در حاليكه ستاره شناسان مشغول مشاهدات و اندازه گيريهاي دقيق فلكي و نجومي بودند، ناگهان اتفاق عجيبي افتاد ! مشاهده شد كه برخي از سيارات از چرخيدن دور زمين باز ايستاده اند و حتي كم كم در جهتي خلاف مسير قبلي شان حركت مي كنند!

براي هماهنگ كردن اين مشاهدات با حالات قبلي ـ اينكه زمين مركز جهان است و هر چيز ديگري در يك دايره كامل دور آن مي گردد، نظريةدايره در دايره در قرن دوم بعد از ميلاد مسيح (ع) براي تشريح اين حركت عجيب سيارات شكل گرفت.

تفكر زمين محوري حدود 2000 سال با وجود نادرست بودن آن، ادامه داشت. در قرن 16 كپرنيك، خورشيد را در مركز جهان جاي داد، بدين ترتيب مدلي ايجاد كرد كه بيشتر از هيأت بطلميوسي نظام كيهاني را تشريح مي كرد. به هر حال كپرنيك واقعاً به جنبه هايي از هيأت بطلميوسي علاقمند بود كه با تصور حركت اجرام سماوي در يك دايرة كامل تناسب داشت و در نهايت نظرية خورشيد  مركزي استفاده از دايره را براي تشريح مدار راحت تر و ساده تر كرد.

بنابراين انقلاب كپرنيكي هنوز بر اساس بازنمايي نادرستي از جهان استوار بود. كپلر بود كه حدود 60 سال بعد ادعا كرد، مدارات بيضي شكل بهترين و تنها راه تشريح و اندازه گيري ماه و سيارات است. اين كشفي است كه موجب رضايت كپلر نشد:

من كيستم ؛ يوهانس كپلر، كه تقارن آسماني و الهي مدارهاي دايره اي را نابود كرده‌ام!

به راستي براي طرح نظريه اي جديد يا بازنمايي تازه اي از يك مسئله مقاومت بسياري لازم است. براي شكستن عادت ذهني كه با عقايد ديني يا سنتي تقديس شده، بايد موانع نيرومند عقلي و عاطفي بسياري ايجاد كرد. منظورم نه تنها فشارهاي جو جامعه است بلكه مركز اوليه مقاومت عليه هر چيز تازة مبتني بر نوآوري، داخل كاسة سر فردي است كه آن مسئله جديد را مطرح كرده است.

ما اگرچه به عادات قالبي و خشك ذهني مان چسبيده ايم، اما آنچنان كه كوئستلر اشاره كرد، جامعه بايد آمادة پذيرش هر انقلاب ديدگاهي و نوآوري باشد كه فردي جرات كرده آن را در قلمرو دانش و هنر مطرح كند. ( از تئوري سوپراسترينگ گرفته تا هاف، تيپ درفرمالدئيد )

گاليله زندگي خود را براي چالش جنجال برانگيزي عليه دانش پذيرفته شده در آن زمان به خطر انداخت . خوب خلاقيت چيست و چه روندي دارد ؟